Nằm cách thị xã Lai Châu hơn 80km, trang trại nuôi cá hồi trên suối của Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Lai Châu ở Pa Vây Sử được xây dựng khá quy mô và hiện đại. Sau hơn một năm triển khai thực hiện, đến nay những mẻ cá đầu tiên đã cho thu hoạch. Từ mô hình này, mở ra hướng mới để BĐBP Lai Châu giúp đồng bào các dân tộc khu vực biên giới từng bước xóa đói giảm nghèo.

Người khai sinh ra thương hiệu “Cá hồi biên phòng” ở Lai Châu là Đại tá Trần Hữu Phúc, Chỉ huy trưởng BĐBP Lai Châu. Trong những lần đi kiểm tra ở các đơn vị cơ sở, anh Phúc phát hiện ra những con suối tự nhiên rất thích hợp với điều kiện sống của loài cá hồi Bắc Âu. Từ đó, anh nảy sinh ý tưởng nuôi cá hồi trên suối. Sau một thời gian nghiên cứu, khảo sát, hoàn chỉnh “đề án nuôi cá hồi”, Đại tá Trần Hữu Phúc thông qua Thường vụ Đảng ủy, Bộ chỉ huy BĐBP Lai Châu và nhận được sự đồng tình, ủng hộ. Tháng 10-2008, trại nuôi cá hồi được Bộ chỉ huy BĐBP Lai Châu triển khai xây dựng tại khu vực suối Pa Vây Sử (thuộc địa bàn Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải quản lý) với tổng diện tích 1,7ha và số vốn đầu tư gần một tỉ đồng.

Bể nuôi cá hồi của BĐBP Lai Châu ở Pa Vây Sử.

Trang trại nuôi cá hồi của BĐBP Lai Châu ở Pa Vây Sử xây dựng với quy mô khá lớn và hiện đại. Năm 2008, đơn vị đầu tư xây 4 bể cá với diện tích mặt nước mỗi bể từ 45 đến 50m2 để nuôi thử nghiệm. Năm 2009, đơn vị tiếp tục xây thêm 5 bể với tổng diện tích mặt nước gần 300m2. Trung tá Bùi Trọng Lợi, Phó chủ nhiệm Hậu cần - Kỹ thuật BĐBP Lai Châu cho biết: “Việc thiết kế, xây dựng bể nuôi cá hồi phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kĩ thuật. Riêng hệ thống bể được xây dựng kiên cố có thể chịu được những tác động trong mùa mưa lũ. Bể cá được thiết kế theo mô hình “ruộng bậc thang” nhằm luôn tạo ra nguồn nước “động” cho cá hồi sinh sống. Ngoài ra, hệ thống ống dẫn, thoát nước và bể lọc cũng được bố trí một cách khoa học, bảo đảm cung cấp lượng nước cần thiết và đạt tiêu chuẩn vệ sinh.

Theo cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, cá hồi rất khó nuôi, đầu tư lớn và đòi hỏi những kĩ thuật rất khắt khe. Thức ăn cho cá mặc dù trong nước đã tự sản xuất được song chủ yếu vẫn phải nhập từ Pháp về nên giá thành khá cao. Cá hồi được nuôi trong môi trường nước chảy. Môi trường nước không chỉ yêu cầu bảo đảm sạch, mà cần phải đủ lượng ôxy. Hàm lượng ôxy hòa tan trong nước phải luôn bảo đảm đạt từ 5,5 đến 6,5 mg/l, tối thiểu là 3,5mg/l cá hồi mới có thể sinh sống và phát triển được. Nhiệt độ lý tưởng trong bể cho cá phát triển khoảng từ 10 đến 16 độ C. Nếu nhiệt độ vượt quá 20 độ C là cá sẽ chết. Vì vậy, ngày cũng như đêm, cán bộ, chiến sĩ đơn vị đều thay nhau trực để khi có tình huống, sẵn sàng đối phó kịp thời. Thậm chí, đơn vị còn lắp đặt hệ thống phao báo động, phòng khi mực nước trong bể xuống quá thấp. Anh Lợi cho biết thêm: “Trứng cá sau khi nhập từ nước ngoài về chúng tôi tiến hành cho ấp. Công đoạn này được đơn vị thực hiện ngay tại chỗ nhờ sự hỗ trợ kĩ thuật của Trung tâm nghiên cứu thủy sản cá nước lạnh SaPa (Lào Cai). Cá hồi giống khi đạt trọng lượng khoảng 40g/con thì tiến hành thả nuôi. Sau 9 tháng cá có thể đạt trọng lượng từ 1,5 đến 2kg”.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết: Giá hiện đơn vị đang bán trên thị trường là 150.000 đồng/kg. Theo đó, trừ mọi chi phí ngay trong vụ nuôi thử nghiệm đầu tiên này, đơn vị đã thu lãi hơn 200 triệu đồng. Hiện nay, trại của đơn vị đang tiếp tục triển khai thả nuôi 1,3 vạn cá giống. Dự kiến, khi thu hoạch sẽ cho từ 12 tấn đến 15 tấn cá thành phẩm. Một cán bộ trại cá cho biết: Nếu nuôi đúng quy trình kỹ thuật, chăm sóc tốt, lãi suất ước đạt từ vụ cá tiếp theo có thể lên tới hàng tỉ đồng. Hiện nay, khách hàng chủ yếu của đơn vị là các nhà hàng trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Theo kế hoạch, thời gian tới, Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh sẽ liên doanh với doanh nghiệp Yên Sinh-Lai Châu, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và tìm thị trường tiêu thụ bền vững cho thương hiệu “cá hồi biên phòng”.

Thành công bước đầu đã chứng minh sự mạnh dạn, quyết đoán, dám nghĩ dám làm của Bộ chỉ huy BĐBP Lai Châu, nhưng cái đích cuối cùng là giúp người dân ở đây biết cách “làm ăn lớn” vẫn chưa được thực hiện. Đời sống của người dân trên địa bàn còn nghèo, trình độ dân trí thấp, nên chuyện chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi không dễ thực hiện. Tuy nhiên, BĐBP Lai Châu đang cố gắng phấn đấu, đến năm 2013 có thể bàn giao và hướng dẫn bà con các dân tộc trên địa bàn thực hiện thành công mô hình kinh tế đạt hiệu quả cao này.

Bài, ảnh: Minh Mạnh