Nghị quyết 1874 do Hội đồng Bảo an LHQ thông qua ngày 12-6 về việc CHDCND Triều Tiên thử hạt nhân (25-5-2009) là tiếng nói mạnh mẽ và cần thiết của cộng đồng quốc tế nói chung và của các nước ủng hộ không phổ biến vũ khí hạt nhân nói riêng đối với vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên. Nghị quyết này là sự khẳng định cam kết của Hội đồng Bảo an đối với một giải pháp hòa bình, ngoại giao, chính trị cho tình hình hiện nay; thúc đẩy một giải pháp toàn diện thông qua đối thoại, trong đó có cơ chế Đàm phán 6 bên và tránh những hành động có thể làm căng thẳng thêm tình hình.
Các vụ thử hạt nhân và các vụ phóng tên lửa của CHDCND Triều Tiên trong những năm gần đây luôn vấp phải những phản ứng tiêu cực từ dư luận khu vực và quốc tế với những mức độ gay gắt khác nhau. Mỗi vụ thử đều tạo ra nguy cơ làm cho tình hình chính trị và an ninh khu vực thêm căng thẳng. Cuộc chiến tranh Triều Tiên kết thúc năm 1953 bằng một hiệp định đình chiến chứ không phải hiệp định hòa bình nên thực chất bán đảo Triều Tiên trong hơn 50 năm qua vẫn luôn trong tình trạng chiến tranh. Trong khu vực chưa có một cơ chế chung để bảo đảm hòa bình vững chắc và niềm tin chưa thể thay thế sự nghi ngờ. Mỗi động thái bị nghi ngờ mang tính đe dọa của bất cứ nước nào, lực lượng nào trong khu vực đều có thể khiến chiến tranh tái phát. Nguy cơ bất ổn luôn tồn tại trong hơn nửa thế kỷ qua bởi các hoạt động quân sự của các nước trong khu vực. Triều Tiên luôn cảm thấy bị đe dọa bởi các căn cứ quân sự hùng hậu của các nước thù địch bố trí xung quanh mình cũng như các cuộc tập trận quy mô lớn hằng năm của quân đội nước ngoài ở khu vực này và bởi chính sách đối đầu của Mỹ cùng phương Tây. Quan hệ giữa Triều Tiên với Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng như với các nước phương Tây khác thực chất vẫn trong thời kỳ “chiến tranh lạnh”. Vì thế bán đảo Triều Tiên luôn là một điểm nóng khó giải tỏa.
Có thể hiểu được việc Triều Tiên tìm kiếm các biện pháp tự vệ. Tuy nhiên, chương trình phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa tầm xa có thể mang vũ khí hạt nhân của Triều Tiên đang tạo ra những nguy cơ khó lường. Nó kích thích một cuộc chạy đua vũ trang vô tiền khoáng hậu, cả vũ khí thông thường và vũ khí hạt nhân, có nguy cơ biến khu vực này thành một kho vũ khí huỷ diệt khó có thể kiểm soát. Và vì thế, thế giới vốn đã không an toàn sẽ càng trở nên kém an toàn. Trong khi đó hầu hết các nước trên thế giới, trước hết là các nước trong khu vực, trong đó có Việt Nam, luôn ủng hộ cấm thử hạt nhân toàn diện, không phổ biến vũ khí hạt nhân, tiến tới giải trừ hoàn toàn loại vũ khí này; ủng hộ hoà bình, ổn định, phi hạt nhân hoá bán đảo Triều Tiên và những nỗ lực phấn đấu vì những mục tiêu này.
Nghị quyết 1874 là thông điệp rất rõ ràng rằng, cộng đồng quốc tế đòi hỏi CHDCND Triều Tiên phải từ bỏ chương trình phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Các biện pháp siết chặt lệnh trừng phạt đối với Triều Tiên theo các nghị quyết trước đó cũng nhằm bảo đảm cho quá trình này được thực hiện. Cho dù Triều Tiên đã rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), nhưng việc phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo của nước này không được thế giới hoan nghênh bởi tính nguy hiểm và những hệ lụy mà nó gây ra cho an ninh khu vực và thế giới.
Sự lo ngại của cộng đồng quốc tế đối với chương trình phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên hay chương trình hạt nhân bị nghi ngờ của I-ran là tất yếu. Song cũng cần phải nhìn nhận rằng, chính những chính sách đối đầu và bất hợp lý, thiên vị của các cường quốc hạt nhân, chủ yếu là Mỹ và phương Tây, là nhân tố quan trọng thúc đẩy nhiều quốc gia tìm kiếm sức mạnh răn đe hạt nhân, trong đó có Triều Tiên, I-ran, Pa-ki-xtan và cả I-xra-en. Pa-ki-xtan đã hoàn thành chương trình chế tạo vũ khí hạt nhân mà không bị ngăn chặn. Triều Tiên khó có thể yên lòng chứng kiến các lực lượng quân sự hùng hậu của Mỹ diễu võ giương oai xung quanh mình. Kêu gọi không phổ biến vũ khí hạt nhân và tìm mọi cách ngăn chặn phát triển vũ khí hạt nhân, nhưng không một cường quốc hạt nhân nào có ý định giải giáp loại vũ khí nguy hiểm này để tiến tới một thế giới phi vũ khí hạt nhân. Việc Triều Tiên tự đẩy mình vào một cuộc đua hạt nhân đã tạo ra sự nguy hiểm cho khu vực, khiến cho cộng đồng quốc tế thêm lo ngại.
Các biện pháp trừng phạt Triều Tiên được nêu trong Nghị quyết 1874 và đòi hỏi các nước thành viên LHQ thực hiện được coi là khá cứng rắn. Tuy nhiên, HĐBA không cho phép sử dụng vũ lực để giải quyết vấn đề, đồng thời nhấn mạnh các biện pháp trừng phạt không nhằm gây tác động tiêu cực về nhân đạo đối với người dân Triều Tiên. Đây chính là kết quả của một cuộc tranh cãi kéo dài gần 3 tuần để nghị quyết ra đời, kể từ khi Triều Tiên thực hiện vụ thử hạt nhân thứ hai hôm 25-5.
Cuộc đàm phán đa phương về vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên kéo dài nhiều năm qua vẫn chưa có kết quả cụ thể nào cho dù đã có những lúc tưởng như thành công đến nơi. Thậm chí Triều Tiên đã phá huỷ tháp làm lạnh của một lò phản ứng hạt nhân trước sự chứng kiến của quốc tế. Nhưng do các bên chưa xây dựng được niềm tin lẫn nhau, nên chưa tạo ra được cơ chế bảo đảm an ninh cho Triều Tiên để nước này tin tưởng và yên tâm giải giáp chương trình hạt nhân và tên lửa. Tuy đã đổ vỡ nhưng cuộc đàm phán 6 bên cũng như các cuộc đối thoại song phương xung quanh vấn đề này vẫn chứng tỏ là một cơ chế cần thiết cho việc giải quyết vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên. Hơn lúc nào hết, vào thời điểm hiện nay, các bên cần phải kiềm chế, tránh có thêm các động thái khiêu khích nào để bảo đảm chiến tranh không xảy ra. Tất cả cùng hành động nhằm thúc đẩy một giải pháp hòa bình và toàn diện cho vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên.
KIM TÔN