Hà Nội se lạnh bởi một đợt gió mùa Đông Bắc, nhưng ấm nồng khi đón đoàn đại biểu chiến sĩ thuộc Trung đoàn Thủ Đô, biệt động Sài Gòn-Gia Định, Nha Trang-Khánh Hòa, Đà Nẵng về dự gặp mặt, giao lưu. Đây là hoạt động chào mừng kỉ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội. Những mốc son lịch sử chói lọi của thời đại Hồ Chí Minh được tái hiện qua từng câu chuyện của các nhân chứng lịch sử-những huyền thoại sống, mãi bất tử, trường tồn cùng đất nước, dân tộc...

Tổ quốc nghiêng mình...

Chụp ảnh kỷ niệm bên tượng đài Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh.

Vườn hoa Vạn Xuân nằm giữa hai tuyến phố Phan Đình Phùng và Quán Thánh, ngay trước trụ sở Tòa soạn Báo Quân đội nhân dân, nơi có tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” thêm một ngày đáng nhớ. Bên tượng đài, các đại biểu làm lễ dâng hương tưởng nhớ đồng chí, đồng đội, chiến sĩ của Liên khu I đã hi sinh trong cuộc chiến đấu 60  ngày đêm giữ Thủ đô Hà Nội. Từ ngày 19-12-1946, theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các chiến sĩ Trung đoàn Thủ Đô đã kiên cường bám trụ, chiến đấu, sẵn sàng hiến dâng cả máu để “ đất nước nở hoa độc lập, kết trái tự do”. Tinh thần quật cường của dân tộc, tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của họ được truyền lại cho các thế hệ sau. Cùng với các chiến sĩ quyết tử Thủ đô, các chiến sĩ Mặt trận 23-10 Nha Trang-Khánh Hòa và sau này là các chiến sĩ Biệt động thành Đà Nẵng, Sài Gòn-Gia Định... liên tục viết tiếp những chiến công. Máu của các anh hùng, liệt sĩ, máu của các cảm tử quân, các chiến sĩ biệt động thành ngã xuống đã tô thắm thêm trang sử hào hùng của dân tộc, tạo tiền đề cho sự nghiệp xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Lớp lớp thế hệ mai sau, Tổ quốc Việt Nam mãi mãi ghi nhớ công lao của các anh hùng, liệt sĩ đã xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Huyền thoại bất tử

Cuộc giao lưu giữa các chiến sĩ cảm tử, biệt động thành với cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên Công ty Đầu tư, xây lắp và thương mại 36 cùng cán bộ, phóng viên Báo Quân đội nhân dân diễn ra thật xúc động, nồng ấm. Những câu chuyện “người thật, việc thật” của các chiến sĩ cảm tử, biệt động thành-những huyền thoại sống-càng nhân lên niềm cảm phục, tự hào trong lòng mọi người, đúng như lời khẳng định của Thiếu tướng Lê Phúc Nguyên, Tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân: “Tinh thần gan góc, ý chí chiến đấu của các bác tiêu biểu cho khí phách của dân tộc Việt Nam. Cuộc đời, câu chuyện chiến đấu của các bác tiếp tục truyền lửa cho các thế hệ mai sau”...

Kí ức của Mùa Đông năm 1946 như ùa về qua lời kể của Đại tá Nguyễn Trọng Hàm, Trưởng ban liên lạc truyền thống quyết tử Liên khu I,  nguyên Trung đội trưởng trực tiếp chiến đấu tại mặt trận Liên khu I. Ngày ấy, phố phường thành chiến hào, nhà cửa thành công sự. Cả Hà Nội vào cuộc chiến đấu chống lại kẻ thù. Vâng lệnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, với tư tưởng “lấy ít thắng nhiều, lấy thô sơ thắng hiện đại”, các chiến sĩ cảm tử trong  60 ngày đêm chiến đấu, bằng bom ba càng, bằng trái tim dũng cảm đã tiêu diệt gần 2.000 tên địch, phá hủy hơn 100 xe quân sự, bắn rơi và phá hủy 5 máy bay, bắn chìm 2 ca nô của địch, giam chân địch để bảo vệ Đảng, Chính phủ. Nói về 60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô Hà Nội, Bác Hồ khẳng định: “Các em là đội cảm tử, các em quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” và Bác khen: “Các chú giữ được một tháng đã là thắng lợi, mà kéo dài hai tháng là đại thắng lợi”. Theo Đại tá Nguyễn Trọng Hàm, việc quân-dân ta giữ được Thủ đô trước một thế lực hùng mạnh trong vòng hai tháng là hiếm có trong lịch sử chiến tranh thế giới. Đó là tiền đề mở ra những chiến thắng vĩ đại sau này.

Bác Nguyễn Ngọc Sơn tham gia chiến đấu, bảo vệ Thủ đô trong vai “chú bé liên lạc” khi mới 10 tuổi. Dù 63 năm trôi qua, kỉ niệm về hình ảnh bộ đội, nhân dân Liên khu I chiến đấu ở chợ Đồng Xuân, các phố Hàng Rươi, Hàng Đồng, Hàng Cót... vẫn vẹn nguyên trong kí ức của bác. Bác kể: Quân ta luồn lách từ chỗ này sang chỗ khác, kiên quyết đánh trả quân Pháp có nhiều vũ khí hiện đại hơn, giành giật, giữ từng ngôi nhà, góc phố... Đó là những ngày tháng “không thể quên” của cuộc đời tôi.

 Bác Kiều Xuân Cư, một lão thành cách mạng, năm nay 91 tuổi, tham gia mặt trận Nha Trang-Khánh Hòa từ những ngày đầu kể lại: Cách mạng Tháng Tám thành công, thấy đất nước tự do, ai cũng hạnh phúc, nhưng thực dân Pháp gây hấn trở lại. Tôi cũng như mọi người dân địa phương đều sôi sục muốn sớm được tham gia vào hoạt động chống Pháp. Tháng 10-1945, khi thực dân Pháp đổ quân vào Nha Trang, chúng tôi nhận nhiệm vụ kìm chân, bao vây chúng, bảo đảm giao thông, vận chuyển, tiếp tế từ Bắc vào Nam. Khi đó, tôi tham gia Ban tuyên truyền huyện Diên Khánh, được giao nhiệm vụ làm công tác dân vận. Cảm động lắm, đi vận động dân mà chẳng phải giải thích. Chỉ cần nói chủ trương, hoàn cảnh thực tế là người dân nghe theo. Tôi nhớ như in, khi đó, cấp trên  đưa ra yêu cầu phải sớm tổ chức được một trạm quân y để cứu chữa thương binh. Qua tính toán, cân nhắc thì địa điểm nhà bà Ba Thỏ-một nhà giàu ở địa phương là tốt nhất vì nằm gần quốc lộ lại có khoảng cách với mặt trận rất hợp lí. Việc dọn đồ đạc đi thì dễ, nhưng dọn bàn thờ đi thời bấy giờ khó lắm. Tuy nhiên, thật bất ngờ, khi chúng tôi đến vận động, chỉ mới nói ra yêu cầu, bà Ba Thỏ đã ủng hộ ngay. Bà dọn toàn bộ đồ đạc bàn thờ của nhà mình sang một căn nhà nhỏ bên cạnh, để cách mạng dùng toàn bộ 3 ngôi nhà lớn của mình làm trạm quân y. Nhờ vậy, công tác cấp cứu, chữa trị cho thương binh được bảo đảm tốt. Xúc động hơn khi được chứng kiến cảnh toàn dân địa phương ủng hộ mặt trận. Thời đó, phương tiện giao thông thiếu thốn, công tác hậu cần không bảo đảm và không thể thổi cơm kịp để phục vụ các chiến sĩ trong điều kiện chiến đấu. Chúng tôi tổ chức đi vận động người dân nấu cơm, làm thức ăn cung cấp cho bộ đội. Cả làng như ngày hội, nhà nào, nhà nấy lấy lương thực ngon nhất mình có, nấu chín, gói vào lá chuối mang đi tiếp tế cho bộ đội. Chính lòng nhiệt tình, đóng góp hết mình cho đất nước, cho tự do của người dân đã thúc đẩy cả đất nước đứng lên, đánh bại mọi kẻ thù xâm lược…”.

Trong số 8 cựu chiến binh biệt động thành Đà Nẵng tham gia cuộc gặp mặt có Đại úy Nguyễn Thị Tám, Anh hùng LLVT nhân dân năm nay vừa tròn 60 tuổi. Trẻ tuổi nhất, lại có dáng người nhỏ nhắn, khuôn mặt phúc hậu, ít ai nghĩ bà từng là một trong bảy “Dũng sĩ Thanh Khê” thông minh, dũng cảm, mưu trí nổi tiếng một thời. Là người con của xã Điện Ngọc, huyện Điện Bàn (Quảng Nam), năm 15 tuổi bà tham gia đội du kích thiếu nhi của xã. Năm sau, người thiếu nữ tuổi trăng tròn chính thức được tuyển vào Đội chiến sĩ biệt động thành Đà Nẵng. Trận đánh cam go nhất in đậm trong kí ức của bà là ngày 26-12-1968, khi bà đang cùng hai đồng đội trú ẩn ở dưới hầm nhà mẹ Lê Thị Hiền thì giặc đến bao vây. Địch điều 2 đại đội cảnh sát dã chiến, có máy bay trực thăng và pháo binh yểm trợ. Bà Tám và hai đồng đội là Nguyễn Văn Huề, Trần Thành Trung vừa tận dụng địa hình, địa thế đánh trả quân địch đông gấp nhiều lần, vừa bí mật tìm đường thoát hiểm và đến tối thì ra khỏi vòng vây của địch.

24 đồng chí biệt động thành Sài Gòn-Gia Định thăm miền Bắc lần này thực sự “nổi tiếng” với những chiến công oanh liệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Các trận đánh vào Đại sứ quán Mỹ, Nha Cảnh sát đô thành, Khách sạn Caraven, Khách sạn Metropol, Nhà hàng Mỹ Cảnh, Dinh Độc Lập, Sân bay Tân Sơn Nhất, Kho xăng Nhà Bè... một thời gây chấn động dư luận trong nước và quốc tế. “Tác giả” của các trận đánh lừng danh đó là Đại tá Hoàng Đạo (Tư Sắc) năm nay 84 tuổi, là Trung úy Huỳnh Phi Long năm nay 71 tuổi, là Thiếu úy Vũ Minh Nghĩa (vợ đồng chí Bảy Bê-Nguyễn Thanh Xuân)... Mỗi người là một huyền thoại sống giữa đời thường hôm nay. Không chỉ gan dạ, các chiến sĩ biệt động thành còn hết sức tinh khôn, mưu lược. Trận Đội 67 biệt động đánh Nhà hàng Mỹ Cảnh (nơi ăn nhậu của Mỹ-ngụy) là ví dụ. Nhà hàng được canh gác kĩ càng cả trên bờ và dưới bến sông. Huỳnh Phi Long và Lê Văn Rãy, bằng 2 quả mìn định hướng DH10 đã tiêu diệt, làm bị thương 116 tên địch, đánh chìm 1 ca nô hải quân, phá hủy nhà hàng Mỹ Cảnh.   

Cùng hướng tới tương lai

Trong chiến đấu, các chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam đã lập nhiều chiến công hiển hách, trong thời bình họ tiếp tục đóng góp công sức, trí tuệ xây dựng và phát triển đất nước. Anh hùng trong chiến đấu, lao động, sản xuất giỏi trong thời bình là phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ. Những CCB từng kinh qua khói lửa trận mạc khi đến thăm Công ty 36 (Binh đoàn 11), thăm các công trình xây dựng góp phần làm đẹp Thủ đô Hà Nội thực sự tự hào có thế hệ kế cận không “hổ danh”. Những năm qua, Công ty 36 đã vươn lên, khẳng định thương hiệu, uy tín của một doanh nghiệp quân đội.

Đại tá Hoàng Đạo, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Truyền thống vũ trang biệt động Quân khu Sài Gòn – Gia Định tâm sự: “Ngày ấy, chúng tôi chiến đấu gan dạ, quên mình cũng vì khát vọng Bắc-Nam sum họp một nhà, được ra Thủ đô, được gặp Bác Hồ. Ra Hà Nội, được thấy Thủ đô ngày càng phát triển, giàu đẹp, nhất là khi được tham quan các công trình: Nhà B6 Giảng Võ, Khu nhà đa năng Đại học Ngoại thương do Công ty Đầu tư Xây lắp và Thương mại 36 thi công, chúng tôi rất phấn khởi. Bác Trần Thị Thu Trang, Anh hùng LLVT nhân dân, Đại úy, chiến sĩ biệt động Tây Ninh và Sài Gòn, nguyên Tổng giám đốc Trung tâm thương mại Mê Linh cùng chồng là Trung tá Nguyễn Văn Phùng, cũng là Anh hùng LLVT nhân dân xúc động chia sẻ: “Cũng giống như cán bộ, công nhân Công ty 36 luôn phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, vừa dũng cảm, vừa sáng tạo đứng vững trong thương trường, bản thân tôi sau thời gian hoạt động biệt động, chuyển ngành sang làm lãnh đạo liên doanh giữa công ty Rượu-bia-nước giải khát Sài Gòn và Xin-ga-po, gặp rất nhiều khó khăn, thách thức, nhưng bản lĩnh, ý chí của người lính đã giúp tôi luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ”...

Một ngày không dài để sẻ chia tâm tư, nhưng cũng đủ để các thế hệ chiến sĩ cảm tử quân, biệt động thành và cán bộ, chiến sĩ của hai đơn vị (Báo Quân đội nhân dân, Công ty 36) hiểu hơn về chiến công của thế hệ cha anh. Cảm phục, tự hào, trân trọng những hi sinh to lớn của các chiến sĩ cảm tử, biệt động thành là điều đọng mãi trong lòng chúng tôi.

THU MINH-NGUYÊN HƯƠNG-HẢI DŨNG