Việt Nam có bờ biển dài 3.260km với diện tích biển hơn 1 triệu km², có hơn 3.000 hòn đảo lớn nhỏ và vùng biển tiếp giáp với vùng biển nhiều nước trong khu vực như Trung Quốc, Phi-líp-pin, In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Thái Lan và Cam-pu-chia. Vùng biển Việt Nam có vị trí chiến lược rất quan trọng về kinh tế, chính trị và quốc phòng-an ninh, đặc biệt là tiềm năng kinh tế to lớn về các nguồn tài nguyên khoáng sản, dầu khí, hải sản và giao thông vận tải, du lịch… Vùng biển Việt Nam cũng là nơi có đường hàng hải quốc tế quan trọng đi qua, nối liền giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Do có vị trí chiến lược quan trọng, Biển Đông là khu vực tiềm ẩn nhiều yếu tố nhạy cảm cả về chính trị, kinh tế, quốc phòng, ngoại giao; liên quan đến lợi ích quốc gia của nhiều nước ven bờ trong khu vực và nhiều nước khác trên thế giới. Trong những năm gần đây, tình hình tranh chấp chủ quyền trên biển nói chung và ở Biển Đông nói riêng luôn diễn biến phức tạp, có lúc căng thẳng và luôn tiềm ẩn những yếu tố gây mất ổn định, khó lường. Tình hình trên đã và đang đặt ra những yêu cầu hết sức cần thiết đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo và thềm lục địa của Tổ quốc mà trong đó Hải quân Nhân dân Việt Nam là lực lượng nòng cốt.

Hải quân Việt Nam giao lưu với Hải quân Ma-lai-xi-a.  Ảnh:  TRỊNH DŨNG

Quán triệt đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta là độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế; chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác; sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, Quân chủng Hải quân xác định hoạt động đối ngoại quân sự hải quân là một mặt của hoạt động quan trọng của đối ngoại quân sự mà Quân đội Nhân dân Việt Nam đang thực hiện như một bộ phận cấu thành hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước, góp phần thực hiện nhiệm vụ quân sự quốc phòng của đất nước, nâng cao vị thế, uy tín của Quân đội ta trên trường quốc tế. Hoạt động đối ngoại quân sự của toàn quân, trong đó có hoạt động đối ngoại quân sự của Hải quân Nhân dân Việt Nam thực hiện theo nguyên tắc: Tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, không dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực; giải quyết các bất đồng hoặc tranh chấp thông qua thương lượng hòa bình, tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng cùng có lợi.

Năm 2009, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy Quân sự Trung ương và Thủ trưởng Bộ Quốc phòng mà trực tiếp là Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Hải quân, hoạt động đối ngoại quân sự của Hải quân đã chủ động, tích cực triển khai toàn diện trên nhiều hướng, trong đó ưu tiên phát triển quan hệ với Hải quân các nước láng giềng, khu vực, bạn bè truyền thống và mở rộng quan hệ với Hải quân các nước khác trên thế giới. Mối quan hệ hữu nghị và hợp tác của Hải quân ta với Hải quân các nước láng giềng, khu vực và thế giới đã đi vào chiều sâu và có hiệu quả thiết thực.

Kết quả hoạt động đối ngoại quân sự của Hải quân đã thực sự góp phần tăng cường sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, thúc đẩy phát triển quan hệ hữu nghị và hợp tác với Hải quân các nước, duy trì an ninh trật tự, hoà bình, ổn định trên các vùng biển đảo Việt Nam, tạo môi trường thuận lợi cho việc phát triển kinh tế và bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia của đất nước.

Với chủ trương thúc đẩy và mở rộng quan hệ, xây dựng sự tin cậy lẫn nhau với lực lượng hải quân các nước, đặc biệt là các nước có vùng biển giáp ranh, Hải quân Việt Nam đã chủ động đề xuất tăng cường trao đổi đoàn; tăng cường tiếp xúc, giao lưu ở các cấp, các ngành của hải quân, tăng cường hợp tác trong lĩnh vực hải quân.

Năm 2009, Quân chủng Hải quân đã tổ chức đón tiếp hữu nghị, trọng thị và chu đáo nhiều đoàn khách quốc tế của quân đội và hải quân các nước tới thăm, trong đó có hàng chục đoàn Tư lệnh hải quân và lãnh đạo Bộ quốc phòng các nước; tổ chức đón tiếp hàng chục đoàn tàu quân sự với hàng ngàn lượt sĩ quan, thủy thủ hải quân các nước tới thăm hữu nghị Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hải Phòng. Song song với việc tổ chức đón tiếp các đoàn khách tới thăm, Quân chủng Hải quân đã tổ chức nhiều đoàn cán bộ đi thăm hữu nghị, tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm quốc tế và thực hiện chương trình hợp tác với hải quân các nước, trong đó có hàng chục đoàn cấp Bộ tư lệnh làm trưởng đoàn.

Đặc biệt trong năm 2009, được phép của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Quốc phòng, Quân chủng Hải quân lần đầu tiên đã đưa tàu đi thăm và giao lưu với Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc tại Trạm Giang và với Hải quân Ma-lai-xi-a tại Kuan-tan. Những chuyến thăm và giao lưu của sĩ quan và thủy thủ tàu Hải quân Việt Nam với hải quân các nước đã để lại cho bạn những ấn tượng hết sức tốt đẹp về con người Việt Nam, về quân đội và Hải quân Nhân dân Việt Nam.

Tuần tra chung trên biển với hải quân các nước có vùng biển giáp ranh cũng là một hoạt động đối ngoại quân sự hết sức quan trọng, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, hòa bình và ổn định trên các vùng biển liền kề với các nước. Hải quân Việt Nam đã ký Thỏa thuận tuần tra chung với hải quân 3 nước là Trung Quốc, Thái Lan và Cam-pu-chia, đã thiết lập được kênh thông tin liên lạc với hải quân 3 nước nói trên và Hải quân Phi-líp-pin. Hoạt động tuần tra chung và kênh thông tin liên lạc đã phát huy hiệu quả cao, góp phần duy trì an ninh trật tự, giải quyết kịp thời các vụ việc nảy sinh trên biển, phối hợp cứu hộ cứu nạn có hiệu quả đối với ngư dân và thủy thủ Việt Nam và các nước khu vực bị nạn trên vùng biển đảo Việt Nam và vùng biển giáp ranh các nước.

Thông qua hoạt động tuần tra chung, các bên đã đạt được nhận thức chung trong nhiều vấn đề quan trọng, làm ổn định tình hình trên biển; sau mỗi chuyến tuần tra chung, hải quân các bên hiểu biết nhau hơn và tạo sự đồng thuận trong giải quyết các sự vụ về an ninh, trật tự trên biển, xây dựng được lòng tin giữa Hải quân Việt Nam với hải quân các nước.

Đến nay, Hải quân Việt Nam đã tuần tra chung được 8 chuyến với Hải quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, 20 chuyến với Hải quân Hoàng gia Thái Lan và 17 chuyến với Hải quân Hoàng gia Cam-pu-chia, riêng năm 2009 đã tuần tra chung 8 chuyến với hải quân 3 nước nói trên.

Năm 2010, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến đa dạng, phức tạp nhưng xu hướng chủ đạo vẫn là hòa bình, hợp tác và phát triển, cũng là năm Hải quân Nhân dân Việt Nam vừa tròn 55 tuổi. Thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển kinh tế biển toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, sớm đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh về kinh tế biển trong khu vực, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và hợp tác quốc tế, hoạt động đối ngoại quân sự của quân đội ta nói chung và của Hải quân Việt Nam nói riêng đóng vai trò rất quan trọng.

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công tác đối ngoại quân sự trong tình hình mới, Hải quân Việt Nam sẽ tiếp tục củng cố, xây dựng lực lượng, xây dựng Hải quân Nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và hiện đại, đủ điều kiện và năng lực tham gia hợp tác quốc tế với hải quân các nước có hiệu quả trong các lĩnh vực phối hợp hoạt động tìm kiếm cứu nạn, chống cướp biển, chống khủng bố, bảo vệ môi trường biển và bảo vệ nguồn tài nguyên biển của đất nước, thực hiện các chuyến thăm và giao lưu của sĩ quan thủy thủ và tàu Hải quân Việt Nam với hải quân các nước láng giềng khu vực và thế giới và tiến tới diễn tập chung với hải quân các nước láng giềng về tìm kiếm cứu nạn, chống cướp biển và rà phá thủy lôi trên biển. Tiếp tục tăng cường và mở rộng giao lưu, hội nhập và củng cố, thúc đẩy phát triển quan hệ hợp tác hữu nghị với hải quân các nước láng giềng, khu vực và thế giới đi vào chiều sâu, ổn định lâu dài và vững chắc. Nâng cao hiệu quả tuần tra chung và kênh thông tin liên lạc với hải quân các nước đã ký kết và tiếp tục thúc đẩy tiến hành ký kết tuần tra chung với Hải quân các nước láng giềng biển còn lại. Hoạt động đối ngoại quân sự của quân đội ta nói chung và hoạt động đối ngoại quân sự hải quân nói riêng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quan hệ hữu nghị, xây dựng lòng tin với lực lượng vũ trang và hải quân các nước láng giềng khu vực và thế giới, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện quốc tế thuận lợi cho công cuộc đổi mới, đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Phó Đô đốc NGUYỄN VĂN HIẾN

Tư lệnh Quân chủng Hải quân