Người ta từng kháo với nhau rằng, ai đến làng Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh (Hà Nội) mà chưa đến thăm đình làng, nơi có kiệu Bát Cống cổ và chưa được tận mắt nhìn giếng nước cổ có tuổi đời hơn một nghìn năm - thì coi như chưa đặt chân đến mảnh đất này.

Kiệu Hạ Lôi

Đến thăm làng Hạ Lôi, qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, đình Hạ Lôi được xây dựng cách đây hơn nghìn năm. Nhưng qua biến thiên thăng trầm của lịch sử và chiến tranh tàn phá, đình không còn nguyên trạng như cũ. Cụ Đặng Đình Tâm, 72 tuổi, Ủy viên Ban chấp hành Hội người cao tuổi xã Mê Linh cho biết: Năm 1915, đình Hạ Lôi được dân làng đóng góp tiền của xây dựng lại theo kiến trúc xưa. Trong đình vẫn còn một cỗ kiệu Bát Cống của Tứ Vị Thần Hoàng làng. Theo lời kể của các cụ cao niên làng Hạ Lôi, vào ngày mồng sáu tháng Giêng âm lịch hằng năm, kiệu Bát Cống sẽ được mang ra đền Hai Bà Trưng để rước anh linh Hai Bà về làng. Riêng 4 vị Thần Hoàng làng được làm lễ rước vào ngày mồng 1 tháng 8 âm lịch. Kiệu Bát Cống rước Tứ Vị Thần Hoàng làng có chiều dài 6 mét, chiều ngang 2,8 mét và chiều cao 2,5 mét. Chất liệu của kiệu làm bằng gỗ vàng tâm. Kiệu có hai đòn đại, hai đòn trung và 4 đòn tiểu. Lớp ngoài của kiệu được mạ vàng và bạc. Trên kiệu có những hoa văn lưỡng long chầu nguyệt và tứ linh “long, ly, quy, phượng”.

Bên cạnh đó, làng Hạ Lôi hiện nay còn một giếng nước cổ. Giếng được xây bằng đá xanh, thành giếng có 6 cạnh cách mặt đất khoảng hai gang tay. Giếng cổ nằm ở xóm Hội trên khoảng đất trống cạnh đường làng.

Theo lời kể của cụ Tâm, người xưa cho rằng, nếu làng có giếng tốt thì người dân sẽ làm ăn phát đạt, có cuộc sống no đủ. Vì thế, người xưa rất thận trọng, cân nhắc kỹ lưỡng mới lựa chọn mảnh đất có phong thủy tốt để đào giếng. Mặc dù người dân Hạ Lôi luôn coi giếng cổ là báu vật thiêng liêng của cả làng, nhưng khoảng hai chục năm trở lại đây, gia đình nào cũng có giếng riêng nên không ai để ý đến giếng này nữa. Không những thế, một số người dân đã xâm hại cảnh quan nơi đây làm ảnh hưởng đến sự nguyên vẹn của khu vực giếng cổ.

 “Người dân Hạ Lôi rất mong chính quyền địa phương sớm đầu tư quy hoạch, khoanh vùng bảo vệ để trả lại cảnh quan nguyên trạng cho khu vực giếng cổ - một di tích văn hóa của làng Hạ Lôi có từ hàng nghìn năm nay”- cụ Đặng Đình Tâm đã bày tỏ với chúng tôi như vậy.

Bài và ảnh: HÀ LIÊN