Từ cuối năm 2009 đến nay, trên địa bàn các tỉnh Đồng Tháp, Cà Mau, Sóc Trăng đã phát hiện nhiều ổ cúm gia cầm. Đến đầu tháng 3, tại Cà Mau và Sóc Trăng dịch bệnh có nguy cơ lây lan trên diện rộng. Đáng  lưu ý nhất là tỉnh Cà Mau, dịch kéo dài từ tháng 9-2009 đến nay vẫn chưa chấm dứt.

Không kiên quyết, dịch sẽ lan rộng

Theo đánh giá của Cục Thú y, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), dịch cúm gia cầm (DCGC) có thể bùng phát bất cứ lúc nào nếu các địa phương mất cảnh giác, hoặc thiếu kiên quyết trong công tác phòng, chống. Từ đầu tháng 8-2009 đến nay, cả nước đã phát hiện 72 ổ cúm gia cầm ở 15 tỉnh, thành phố, với tổng số gia cầm mắc bệnh bị chết và phải tiêu hủy gần 48.300 con. Chỉ 3 tháng đầu năm 2010, có 4 người nhiễm cúm A (H5N1), trong đó có một người ở tỉnh Tiền Giang đã tử vong.

Cuối tháng hai, đầu tháng ba năm nay, tại tỉnh Cà Mau đã xuất hiện hai ổ cúm gia cầm tại xã Nguyễn Phích, huyện U Minh. Địa phương đã buộc những hộ có gia cầm nhiễm bệnh phải tiêu hủy hoàn toàn với tổng số là 97 con. Ban chỉ đạo phòng, chống DCGC tỉnh Cà Mau cũng tiến hành tiêu độc, khử trùng chuồng trại khu dịch, tổ chức tiêm thuốc phòng dịch cho các đàn gia cầm còn lại và khoanh vùng, kiểm soát những nơi có nguy cơ lây dịch bệnh. Trước đó, hộ gia đình của ông Phạm Công Lệnh ở xã Khánh Hội cũng có đàn gia cầm bị nhiễm bệnh. Chủ hộ đã tự tiêu hủy số gia cầm đó nhưng không báo cho cơ quan chức năng biết. Theo ông Nguyễn Xuân Hồng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh có 5.476 con gia cầm bị nhiễm cúm A (H5N1) tại các xã Khánh Hưng (thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời), Tân Lộc Bắc (huyện Thới Bình), Khánh Hội, Nguyễn Phích (huyện U Minh) và thành phố Cà Mau.

Chăn vịt thả đồng rất dễ lây lan dịch cúm A (H5N1)

Tại tỉnh Sóc Trăng, số gia cầm bị nhiễm bệnh chết và phải tiêu hủy từ đầu năm đến nay là hơn 2.500 con. Những địa phương bùng phát dịch bệnh là do công tác quản lý, tiêm phòng và triển khai các biệp pháp phòng bệnh chưa tốt. Hơn thế nữa, người dân rất chủ quan với dịch bệnh. Tại hội nghị phòng, chống DCGC tổ chức tại  thành phố Cần Thơ đầu tháng ba, ông Diệp Kỉnh Tần, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT lưu ý các tỉnh trong vùng cần nêu cao tinh thần cảnh giác, thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, vì đây là lúc cao điểm thu hoạch vụ Đông-Xuân, người dân hay thả vịt đi ăn lúa rơi vãi. Nếu các địa phương tiếp tục để bà con nuôi vịt thả đồng, thì nguy cơ lây lan dịch cúm A (H5N1) ở  ĐBSCL sẽ rất lớn.

Tiềm ẩn dịch bệnh từ đàn vịt thả đồng

Với việc 3 tỉnh ĐBSCL đã xuất hiện DCGC từ cuối năm 2009 đến nay cho thấy, nguy cơ phát sinh và lây lan loại dịch này trong khu vực là rất lớn. Các địa phương lân cận với tỉnh Đồng Tháp, Sóc Trăng, Cà Mau như: Bạc Liêu, Hậu Giang, An Giang, Tiền Giang và Kiên Giang càng có nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Trong thời điểm thu hoạch vụ lúa Đông-Xuân rầm rộ như hiện nay, khi những đàn vịt thả đồng lên tới hàng triệu con, thì việc phòng, chống bệnh dịch càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Những đàn vịt này thường xuyên thay đổi vị trí chăn thả. Cứ chỗ nào có diện tích lúa mới gặt là người dân đưa vịt đến thả nên công tác quản lý, kiểm soát hết sức khó khăn. Ông Nguyễn Văn Khanh, một chủ chăn nuôi vịt ở huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ cho biết:

- Đàn vịt hơn 2.000 con của tôi một ngày có khi thay đổi đến 2, 3 vị trí. Đang thời kỳ vỗ béo chuẩn bị cho xuất chuồng, nên tôi phải tận dụng những diện tích lúa mới thu hoạch để đưa vịt đến ăn thóc rơi.

Ông Danh Nuôl, người dân tộc Khơ-me (huyện Cờ Đỏ) lại cho rằng:

- Chăn vịt thả đồng vừa đỡ tốn tiền mua thức ăn, vừa làm cho vịt có thịt chắc, thơm hơn, bán được giá cao.

Nhưng khi chúng tôi hỏi: Nếu đàn vịt bị nhiễm cúm thì giải quyết thế nào? Ông trả lời buông xuôi: “Đành phải chịu thôi”. Nói như vậy chứng tỏ rằng ý thức phòng, chống dịch bệnh của một số người dân chưa cao. Không ít người còn chủ quan, vì nghĩ là dịch bệnh sẽ khó lây lan đến đàn gia cầm của mình.

Thành phố Cần Thơ có tổng số 1,8 triệu con gia cầm, ít nhất so với các địa phương khu vực ĐBSCL. Tuy nhiên, là một đô thị trung tâm của cả vùng, nên nguy cơ lây lan DCGC là rất cao. Ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở NN&PTNN thành phố Cần Thơ cho biết:

- Qua tình hình dịch bệnh ở các tỉnh, chúng tôi đã tiến hành khẩn cấp các biện pháp phòng, chống DCGC như tiêm vắc-xin phòng, chống cho 100% con gia cầm; giám sát chặt chẽ hoạt động vận chuyển, giết mổ gia cầm trên địa bàn; tuyên truyền cho bà con có ý thức phòng, chống hiệu quả, sẵn sàng dập tắt dịch bệnh nếu xảy ra…

Qua kiểm tra của Bộ NN&PTNT tại một số địa phương cho thấy, năm 2009 đã phát hiện và tiến hành các biện pháp khống chế kịp thời, không để dịch lây lan trên diện rộng. Tuy nhiên, hiện nay việc phòng, chống còn gặp rất nhiều khó khăn, do lực lượng mỏng, địa bàn rộng nên việc tiêm phòng rất vất vả, đặc biệt là đối với các đàn vịt chạy đồng.

Phòng chống DCGC ở khu vực ĐBSCL là một việc làm cần thiết, cấp bách hiện nay. Theo chúng tôi, ngoài việc củng cố, phát huy vai trò của Ban chỉ đạo phòng, chống dịch của cấp huyện, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, các cơ quan, đoàn thể của địa phương, chú trọng việc tiêm phòng, giám sát, thông tin nhanh chóng về dịch bệnh để có biện pháp giải quyết kịp thời, hiệu quả. Khi phát hiện các ổ dịch, cần phải tiêu hủy gia cầm nhiễm bệnh ngay để ngăn chặn lây lan.

Bài và ảnh: Lê Phi Hùng